donderdag, juli 09, 2015

Betekenisinflatie: discussie op Twitter over schaarste versus overvloed (in media)



Mijn bericht over schaarste versus overvloed van gisteren bracht een discussie teweeg op Twitter die ik niet via Twitter in berichtjes van 160 karakters kan beantwoorden. Daarom reageer ik maar even hier. Ik kreeg bijval voor mijn verhaal (kort door de bocht: schaarste creëert betekenis en overvloed creëert armoede) van David Janssen waarvoor dank. Laten we dit verschijnsel met een lelijk woord 'betekenisinflatie' noemen. Brede Bieb vroeg zich af of deze stelling ook opgaat voor e-books. Ik denk zelfs dat dit in hoge mate opgaat voor e-books. Het enorme aanbod van illegaal materiaal heeft er mede voor gezorgd dat gebruikers weinig over hebben voor een e-book.

Digitale bestanden hebben denk ik sowieso weinig belevingswaarde aan de kant van de gebruiker. Dus weinig mensen kennen gewetensproblemen bij het illegaal downloaden. In de muziek was afrekenen per track een oplossing voor dit probleem. Onbeperkt streamen tegen een vast laag bedrag werd een andere oplossing. Het zijn echter alleen oplossingen tegen illegaliteit en niet tegen de door mij geconstateerde betekenisinflatie. Betekenisinflatie wordt er zelfs door versterkt. Alle kranen staan nu permanent open.

David heeft het over 'meewarige jonge blikken'. Ik denk niet dat mijn stelling louter oude mannenpraat betreft. Veel jonge mensen zijn ferventer dan ooit op zoek naar betekenis te midden van alle overvloed.

Brede Bieb vraagt naar de rol van de bibliotheek in dit geheel. Ik denk dan dat de bieb wat betreft de fysieke media van oudsher betekenis creëerde door het bieden van een beredeneerde keuze uit het totale aanbod aan media. Wat betreft e-books bieden we nu wat we kunnen krijgen van de uitgevers. Feitelijk dus een tamelijk onberedeneerde keuze en in die zin werken bibliotheken mee aan de 'betekenisinflatie'.

Een uitzondering is mijns inziens de Vakantiebieb. De Vakantiebieb biedt met een beperkte selectie een prettige schaarste en het is niet voor niets dat de Vakantiebieb het meest succesvolle digitale bibliotheekproduct is. Met het creëren van meer context in het aanbod (door bijvoorbeeld slimme filters te plaatsen die verrassende selecties opleveren) zouden bibliotheken daar wat aan kunnen doen. Welkboek is wat mij betreft dan tot nu toe het leukste initiatief in die richting maar Welkboek heeft nog geen koppeling met het E-bookplatform van de bibliotheken (correctie: dit is dus wél het geval).
Brede Bieb en David Janssen stellen dat bibliotheken zoveel meer doen dan boeken en zich meer als intermediairs tussen mens en mens en mens en media/informatie/kennis bewegen. Ja helemaal mee eens, in die rol kan de bieb natuurlijk bij uitstek toegevoegde waarde bieden.

Marianne de Jong refereert nog aan een nieuw aanbod van de Bibliotheek Rivierenland die een e-reader-abonnement aanbiedt: abonnement inclusief reader met een afkoop per maand. Beetje vergelijkbaar met de NRC iPad-actie. Ik zie dit als een hele mooie service maar het lost natuurlijk niet het schaarste-overvloed probleem op en de e-reader creëert ook niet meer context in het aanbod. Of je zou de betekenis meer moeten zoeken in de kwaliteit en belevingsaspecten van de service. Zoals Amazon dat bijvoorbeeld doet met de hele Kindle-omgeving. Ik koester daarom mijn Kindle.

Het laatste stuk van de discussie gaat erg over de persoonlijke beleving binnen overvloed en schaarste. Edwin Mijnsbergen schrijft dat de overvloed voor hem niet zo'n issue is. Ik denk dat het absoluut van mens tot mens zal verschillen. Leeftijd speelt een rol. Karakter speelt een rol. Discipline speelt een rol. Smaak en voorkeuren spelen een rol. Laten we het er op houden dat het mij persoonlijk in ieder geval de nodige discipline kost om een smal en begaanbaar pad te effenen te midden van alle prikkels die op me afkomen en ik weet dat ook veel andere mensen daar mee worstelen.
Brede Bieb, Esther Valent, David Janssen, Marianne de Jong, Patrick Heemstra en Edwin Mijnsbergen. Dank voor alle bijdragen.

foto: Path to Sunset door Nate2be






woensdag, juli 08, 2015

De armoede van onbeperkt


Ik zag vorige week Michel van Egmond en Wilfried de Jong over Miles Davis in de DWDD Summerschool. Oude draaitafel en versterker op het bureau. Twee mannen die een half uur lang geanimeerd ouwehoeren over hun muziekpassie Miles Davis en het album 'Kind Of Blue'. Uitzending in zwartwit om het sfeertje van vroeger te reproduceren. Op zoek naar het gevoel van toen: die ene LP die je kocht van je spaarcenten en die je compleet grijs draaide, de verwachting vooraf, de tocht naar de muziekwinkel, het intense geluksgevoel waarmee je die duurbetaalde zwarte schijf mee naar huis nam. En soms ook die even intense teleurstelling als de schijf niet aan je verwachtingen voldeed. Dat was het tijdperk van schaarste. Er was minder dan nu maar de dingen leken wel meer betekenis te hebben. Betekenis als gevolg van schaarste is een economische wetmatigheid.

Schaarste lijkt er nu niet meer te zijn, overvloed te meer. 'Onbeperkt' geldt nu als summum van toegevoegde waarde. Veel nieuwe businessmodellen zijn gebaseerd op onbeperkt gebruik. Onbeperkt muziek luisteren bij Spotify, onbeperkt films en series kijken bij Netflix, onbeperkt gamen, onbeperkt bellen, onbeperkt sms-en, onbeperkt (digitaal) lezen. Alles wat consumeerbaar is 24/7 onbeperkt onder handbereik. Het kind-in-de-snoepwinkel-gevoel. Maar als alles altijd direct voorhanden is dan doet dat wel iets met mensen. Dingen worden vluchtiger, dingen hebben minder waarde, dingen lijken steeds minder betekenis te hebben. Het is dezelfde economische wetmatigheid maar dan andersom: overvloed creëert intellectuele armoede en een gevoel van zinloosheid. Althans in mijn beleving dan. Ik zie nu overal om me heen een soort van wanhopige zoektocht van mensen naar het oude gevoel. Zie dus ook de hierboven genoemde DWDD uitzending.

Even concreet. Er is nu Apple Music. Onbeperkt streaming muziek luisteren voor €10,- per maand. De propositie (onbeperkt gebruik tegen een vast bedrag) is vrijwel identiek aan die van concurrent Spotify. Apple Music is in die zin verre van vernieuwend. De functionaliteit en dienstverlening van Spotify (en ook Google Music) zijn feitelijk gekopieerd. Apple Music is gewoon weer een speler erbij op een al zo overvolle verdringingsmarkt. Maar Apple is groot en machtig en heeft het in zich om Spotify te vermorzelen. Vind ik het fijn als Spotify vermorzeld wordt? Nee. Zit ik op Apple Music te wachten? Nee. Maar goed, uit nieuwsgierigheid toch maar een proefabonnement genomen.

Op het eerste gezicht en gehoor is Apple Music wel ok. Er lijkt nog niet zoveel muziek in te zitten als in Spotify. Met name klassiek is nog wat magertjes vertegenwoordigd. Maar de meeste grote namen kom je wel tegen. Maar waar zit de toegevoegde waarde van Apple Music? Die kan ik in ieder geval niet ontdekken. Betere geluidskwaliteit dan Spotify zou bijvoorbeeld zo'n onderscheidend iets kunnen zijn. Maar Apple lijkt juist een lagere kwaliteit te streamen (256 kbps) dan Spotify (320 kbps) hoewel er verschillende technieken worden gehanteerd. Voor een hogere kwaliteit kun je voorlopig alleen nog bij Qobuz en Tidal terecht. Qobuz biedt dan de meest interessante abonnementsvarianten maar de prijs per maand (tussen € 14,95 en €21) is wel flink hoger dan bij Spotify, Apple of Google. Gehoormatig is er zeker verschil tussen Spotify en Apple Music (via iTunes) en ik ben er nog niet over uit wat beter klinkt. Daarover later meer als ik wat meer beluisterd heb. Hier al vast wat vergelijkende ervaringen bij 'The Verge'.

Tot slot vraag ik me af of het niet beter is om gewoon cd's te blijven draaien want bij al die concurrentiestrijd en wederzijdse vermorzeldrang tussen de grote streamers zou je zo maar eens al je opgebouwde playlists kunnen verliezen. En het klinkt gewoon beter dan streamen. Of meer van het oude vinyl te genieten, er komen ook steeds meer leuke nieuwe draaitafels op de markt, helemaal hip. Eigenlijk ben ik steeds meer geneigd om al die media-abonnementen gewoon maar te negeren en weer lekker plaatjes en dvd's uit eigen collectie op te zetten want al die overvloed is gewoon doodvermoeiend. Als ik dan ook nog van papier ga lezen ben ik weer helemaal terug bij af.

gebruikte apparatuur: Denon AVR-1907 receiver, Denon DCD-700 AE cd-speler, Denon DP-21F draaitafel met Shure V15IV, laptop met externe Nuforce ICON U DAC, Dynaudio Audience 60 speakers, Sennheiser HD650 hoofdtelefoon

foto: Colourful and Inviting Candy Shop by Jim Larrison

vrijdag, juni 05, 2015

Studiereis Denemarken: ARoS, Design Academy en slot



Woensdagochtend waren we in ARoS het museum voor moderne kunst. Zonder meer een fijn museum in een bijzonder gebouw met een hele mooie collectie. Top of the bill is de 'regenboog' van de IJslander Olafur Eliasson: een enorme ring bovenop het dak van het museum waar je doorheen kunt lopen met een duizeligmakend uitzicht op de stad in alle kleuren van de regenboog. Daarna ging de reis naar de bibliotheek van Kolding waar ik eerder over schreef. Leuk om te vermelden dat er een vroeg werk van dezelfde Eliasson in de binnenplaats van Bibliotheek Kolding hangt.
Dat ding moet nu miljoenen waard zijn en de deur naar de binnenplaats zat dan ook stijf op slot. 
Donderdag stond de dag in het teken van de Design Academy en 'design thinking'. We waren aanwezig bij de presentatie van 2e jaars studenten die de waarden van de bibliotheek als uitgangspunt hadden genomen voor bijzonder creatieve uitwerkingen. Wat betreft die waarden: dat gaat over zaken als: de bibliotheek als plaats voor ontmoeting, kennis, kennisdeling, stilte, ontspanning, bezinning, verrassing, inspiratie, lering, etc. Met nadruk op het woordje 'plaats' waar ik even teruggrijp op het motto van bibliotheek Aarhus: 'places for people', de bibliotheek als bijzonder stukje openbare ruimte. De studenten hadden stuk voor stuk een bekend uitgangspunt genomen en vervolgens hun uiterste best gedaan om een specifieke bibliotheekwaarde in een andere context terug te laten keren. Zo werd bijvoorbeeld het begrip 'stilte' gekoppeld aan de beleving van een bos om die vervolgens weer in een bibliotheekgebouw terug te brengen. Of de bibliotheek als kennisplaats te koppelen aan verdwijnend vakmanschap en dat te verwerken in een mobiele unit waar jong en oud van elkaar kan leren, etc. ,etc. 

De studenten hadden slechts 6 weken voorbereidingstijd gehad en ik vond hun vermogen om een probleemstelling te verpakken in een coherent concept en vervolgens het verhaal in een inleidende geanimeerde film te verwerken, daarover te kunnen vertellen én daarover in de Engelse taal in discussie te gaan bewonderenswaardig.
Deze presentaties waren inspirerend en gewoonweg ontroerend en eigenlijk toch wel het hoogtepunt van de studiereis. Alle ervaringen van deze week bevestigden mij nog eens dat er veel toekomst zit in de bibliotheek zolang bibliotheken maar hun best doen om de voorgebakken ideeën en antwoorden los te laten. Het wordt vooral de kunst om samen met het publiek in de eerste plaats maar ook met gemeentelijke opdrachtgever en samenwerkende partners de nieuwe publieke ruimte van de bibliotheek in te gaan vullen.


Het proces van vernieuwing van de bibliotheek kan niet door de bibliotheek alleen worden gedaan. Daar is andere deskundigheid voor nodig en deze jonge Deense studenten bewezen voor mij overtuigend dat er een nieuwe generatie aankomt die hier uitstekend over kan meedenken.
Rest de vraag over het hoe en wat van de gewenste vernieuwing.
In een slotpresentatie liet Ulrik Jungersen (Hoofd Design bij Gemeente Kolding) zien hoe je complexe veranderprocessen succesvol kunt doen als je de principes van Design Thinking toepast. Design Thinking is een manier van projectmanagement waarop je alle mogelijke betrokkenen bij een specifiek probleem gestructureerd mee laat denken in het genereren van oplossingen. Kortom voor mij de opgave om me daar eens grondig in te gaan verdiepen.

Deze voortreffelijk georganiseerde reis is helaas weer ten einde. We moeten nu flink aan de bak, dat is wel duidelijk.




Foto's: Jan Klerk

donderdag, juni 04, 2015

Studiereis Denemarken: Kolding, Bibliotheek en Kvarterhuset

90 km ten zuiden van Aarhus ligt Kolding, een stadje van 90.000 inwoners aan de Koldingfjord. Daar bezochten we woensdag de bibliotheek. Van buiten wat onopvallend gevestigd onder een hotel aan het plein bij het treinstation. Van binnen een schitterend gebouw met rondom mooie uitzichten en prachtige daklichten. Voor mij een bibliotheek om van te dromen. Het management van de bibliotheek is echter ontevreden met de inrichting: te stijf, te saai, te weinig inspirerend. En daar zit wel wat in het is er eigenlijk ook te rustig als je het afzet tegen het veel kleinere Herning waar we eerder deze week waren.
De bibliotheek van Kolding is nu 10 jaar oud.
De strakke inrichting is sterk bepaald door de architect en de vele vrije ruimtes zijn wat slordig en ongeïnspireerd vormgegeven door de bibliothecarissen van Kolding. Je zou kunnen bedenken dat de oplossing voor het probleem in handen ligt van de nabij gelegen Design Academy. Maar tot op heden is er nauwelijks contact geweest tussen bibliotheek en academie. Dat wordt vandaag (donderdag) anders als we straks een gezamenlijke workshop gaan doen. Spannend!
Gisterenavond waren we in Kvarterhuset, een wijkcentrum verderop in Kolding. Het wijkcentrum is tien jaar geleden opgericht om een aantal problemen in de wijk aan te pakken waarvan de grote werkeloosheid eruit sprong. Er is een projectleider aangesteld die bijzonder voortvarend mét de bewoners een programma heeft gemaakt dat de mensen moet activeren tot meer participatie en meer gevoel van eigenwaarde geeft. En Kvarterhuset is bijzonder succesvol gebleken. Er zijn inmiddels veel minder problemen, de samenstelling van de wijk is ook veranderd en er wordt door jong en oud massaal deelgenomen aan de vele (gratis) programma's die het centrum organiseert. Klein voorbeeld. Aan de computerlessen wordt door ongeveer 160 mensen uit de wijk deelgenomen. Alles, waaronder ook een succesvol huis-aan-huis blad, wordt georganiseerd door vrijwilligers, de enige betaalde kracht is de projectleider die in dienst van de gemeente werkt: een bijzondere man die bijzonder veel voor elkaar krijgt.

woensdag, juni 03, 2015

Studiereis Denemarken: Godsbanen in Aarhus

Nee 'Godsbanen' betekent niet 'De Weg van God'. In het Deens staat 'gods' gelijk aan 'goederen'. Dus het zal wel 'goederenlijn' zijn. Godsbanen is een culturele hotspot in het oude gelijknamige treinstation in Aarhus. Het zijn twee halve buisvormige hallen verbonden door een hippe betonklomp met theaterzalen en een restaurant.


In de ene oude hal zijn met eenvoudige materialen talloze ruimtes gecreëerd die je kunt huren voor veel of weinig afhankelijk van je financiële situatie. De ruimtes worden gebruikt door kunstenaars, musici etc. Verder is er een grafische werkplaats waar Aarhuzenaren van gebruik mogen maken om zelf drukwerk te ontwerpen en ook te drukken. De apparaten staan ter beschikking en er je kunt er assistentie bij krijgen. Ook is er een ruimte waar je 3D prints kunt maken.
Het restaurant is een lopend buffet van het type wat je in Nederland ook bij Seats2meet aantreft. Er zijn veel jongeren aanwezig. Veel jongens met indrukwekkende baarden ook. Godsbanen wordt gebruikt voor de meest uiteenlopende creatieve activiteiten en biedt ook uitstekende vergaderfaciliteiten.




Buiten het complex is een vrije ruimte die door jongeren wordt benut voor hun eigen creatieve bedenksels. Hutten, zeekcontainers, gestapelde keten etc. waarin oefenruimtes voor popmuziek en allerhande andere creatieve activiteiten. Leuk zoveel vrije ruimte kennen we in Nederland niet.





In Denemarken is ruimte aanmerkelijk minder schaars dan in Nederland. Op het dak van het complex is een schitterende helling die ook wordt benut voor activiteiten of gewoon als publieke tribune.

Vandaag weer een vol programma. Eerst naar 'Aros': het prestigieuze museum voor moderne kunst. Daarna door naar de bibliotheek in Kolding.

Studiereis Denemarken: Dokk1 in Aarhus

Dinsdag stonden twee projecten in Aarhus op het programma. En het zal de hele dag regenen. Eerst de nieuwe bibliotheek. Aan de haven van Aarhus verschijnt één van de meest prestigieuze bibliotheken van Europa: 'Dokk1' oftewel 'Dokken' in het Nederlands vertaald: Dok. Feitelijk Dok2 want in Nederland, om precies te zijn in Delft, staat DOK, ooit ook een van de meest prestigieuze bibliotheken van Europa. Eigenlijk is Dok1 geen bibliotheek meer maar een 'urban mediaspace'. Tijden veranderen. Dokk1 had al lang klaar moeten zijn maar is dat helaas nog niet. De timer is nu gezet op 20 juni a.s. en als je er rond loopt kan dat eigenlijk niet. Er is nog zoveel niet klaar! Maar van paniek is helemaal niets te merken. Eerst maar eens wat cijfers: het project heeft 300 miljoen euro's gekost waarvan zo'n 100 miljoen voor de bibliotheek. Dat is niet alleen voor het bibliotheekgebouw maar voor de gehele herinrichting van het havengebied aldaar.
Ook in Aarhus moest een nieuwe zeekering komen vooruitlopend op de snelle stijging van de zeespiegel. De zeekering is 1,5 meter verhoogd en er is een slim pompsysteem bedacht om het water van het riviertje de Aar, dat ter plekke in de zee uitmondt, bij hoog water over de kering heen te pompen. Verder is het havengebied een stuk aantrekkelijker gemaakt zodat het interessanter voor bezoekers wordt.
Voor de genoemde 100 miljoen voor de bibliotheek is een gebouw van 27.000 m2 neergezet waarvan 17.000 m2 specifiek voor de bibliotheek. De resterende 10.000 m2 wordt gebruikt voor conferentiefaciliteiten, verhuur van ruimte etc. en er komen ook een aantal permanente inwonende partners in het gebouw.
Speciale vermelding voor de parkeerbak onder het gebouw. Daar is een volautomatisch gerobotiseerde auto-opslag gerealiseerd met 1000 (!) plaatsen. Je rijdt je auto in een soort van kamertje, verlaat de auto, drukt op de knop en je auto verdwijnt onder de grond en wordt ergens op een 'plank' opgeslagen. Er komen geen mensen aan te pas. Opslagtijd 300 seconden!
De 17.000 meter bibliotheek is verdeeld over twee etages. Het oorspronkelijke raadsvoorstel (uit 2003) voor de nieuwe bibliotheek is destijds unaniem aangenomen. Geen enkele tegenstem dus. Er is een uitgebreid participatietraject voorafgegaan aan de nieuwe bibliotheek waarin de diverse geledingen van de bevolking hun wensen hebben kunnen inbrengen. De bibliotheek is nadrukkelijk een openbare ruimte voor alle inwoners van Aarhus. Het motto is 'spaces voor people' in tegenstelling tot de oude bibliotheek waar het meer om 'spaces for books' ging. Desalniettemin gaat er nog steeds een collectie van ongeveer 850.000 media ondergebracht worden in het gebouw.
Eenmaal binnen in het gebouw wordt je geconfronteerd met een adembenemend 360 uitzicht over het havengebied.
Het gebouw heeft rondom glazen wanden en de ruimtes zelf worden onderbroken door enorme vides met daklichten. De ruimtes zijn intimiderend groot. Het gebouw is nog maar voor een fractie ingericht. Kasten zijn nog in plastic gewikkeld. Overal zijn interieurbouwers bezig met afwerking. Er wordt gelijktijdig stof gemaakt en stof opgeruimd. Er daalt namelijk stof neer met een intensiteit van 1,8 cm per uur! In de nieuwe bibliotheek staat de persoonlijke ontwikkeling van de burger centraal. En die persoonlijke ontwikkeling zal op alle mogelijke en innovatieve manieren worden aangesproken. Daar is ook de vele ruimte voor bedoeld waar creatief en voortdurend veranderend geprogrammeerd zal gaan worden. Aarhus zal in 2017 de culturele hoofdstad van Europa zijn en daar wordt al uitgebreid op vooruitgelopen. De organisatie heeft een eigen vleugel in de bibliotheek aangewezen gekregen. Het lijkt me een spannend project, alleen al om al die waanzinnige ruimte te gaan programmeren. Conclusie, heel fraai, indrukwekkend en inspirerend maar ik kom het graag nog eens zien als de bibliotheek draait.

foto's: Jan Klerk


maandag, juni 01, 2015

Studiereis Denemarken: Bibliotheek Herning

Deze week ben ik in Denemarken voor een studiereisje langs een aantal innovatieve bibliotheken en andere culturele innovaties. De eerste bestemming is Herning, een gemeente in Jutland die bestaat uit een stadje van 45.000 inwoners en een omliggend plattelandsgebied met nog zo'n 45.000 inwoners. bibliotheek is 6900 m2 groot en is sinds 2014 gevestigd in een pand van een voormalige supermarkt midden in het centrale winkelgebied van Herning.
De bibliotheek is vorig jaar geopend na een supersnelle doorlooptijd van ongeveer anderhalf jaar voorbereiding. De bouwkosten waren ongeveer 11 miljoen. Vergeleken met moderne Nederlandse bibliotheken zijn er veel overeenkomsten maar natuurlijk ook veel verschillen. De gemeente Herning had haast met de verhuizing van de bibliotheek omdat de stad te maken had met krimpende bevolking en daardoor ook veel leegstand van winkelpanden.

Verder is er de trend dat door het toenemend winkelen via internet er minder behoefte is aan fysieke winkels die daardoor verhuizen naar centrale shoppingmalls in de regio. De nieuwe bibliotheek moet meer mensen naar het centrum trekken om zo de leegloop tegen te gaan. En die nieuwe bibliotheek van Herning blijkt dus een enorm succesverhaal te zijn! Er komt een nog steeds groeiend aantal bezoekers naar de bibliotheek en er is steeds minder leegstand in de omliggende winkelstraten waardoor het centrum weer opbloeit. Sinds de verhuizing van een sterk verouderd pand dat meer in de wijk was gevestigd is het bezoekersaantal verdrievoudigd naar ongeveer 1700 bezoekers per dag.
Het gebouw is sober maar wel aantrekkelijk ingericht met goede wifi, veel zitplekken, open plekken en prachtige horecagelegenheid met een terras aan de winkelstraat. Van de collectie is 90% in een voor het publiek toegankelijke kelder neergezet waardoor de begane grond gebruikt kan worden voor themapresentaties, een leuke ruime jeugdafdeling, een game-plek, etc. etc. Overal zitten scholieren alleen of in groepjes te leren, ouderen lezen kranten, migranten zitten met hoofdtelefoons achter pc's, en veel jonge mensen met laptops in hoekjes.
De sfeer is die van een druk overdekt park: heel ontspannen allemaal. Bibliotek Herning heeft service hoog in het vaandel staan en werkt daarom met servicenormen. Er wordt sterk de nadruk gelegd op gastvrijheid, zichtbaarheid en beleefdheid. Medewerkers dragen bedrijfskleding. Denemarken kent een sterke democratische traditie. Er is een grote betrokkenheid van de bevolking bij beslissingen. Denen beslissen graag mee over 'hun' Denemarken. Verkiezingen trekken daarom hoge opkomstcijfers van rond de 85%.
Democratische principes worden er bij de Denen als het ware met de paplepel ingegoten. Ook de bibliotheek draagt daaraan bij bijvoorbeeld met burgerschapslessen voor jonge kinderen. De bibliotheek wordt als onlosmakelijk verbonden gezien met de democratie in Denemarken. 18 juni a.s. kiest Denemarken weer een nieuw parlement.

Foto: Jan Klerk

dinsdag, maart 31, 2015

Waarom de Bibliotheek belangrijk is in Katwijk. Deel 3: 10 belangrijke succesfactoren voor een moderne bibliotheek


In m'n eerste stuk in deze korte serie schreef ik dat de waarde van de bibliotheek sterk wordt bepaald door de waardering die de bevolking heeft voor de bibliotheek en die, als het goed is, wordt uitgedrukt in concrete belangstelling en in bezoek. Eén van de reageerders merkte terecht op dat het niet alleen om de 'kijkcijfers' mag gaan. Dan zou de bibliotheek immers een soort van culturele ‘kiloknaller’ kunnen worden. Het tweede stukje betrof een analyse van wat er om ons heen gebeurt en wat je kunt zeggen over de (nabije) toekomst van de bibliotheek.


Ik schreef ook over voorbeelden in ons land van bibliotheken die tijdig de bakens hebben verzet en daardoor juist nu succesvol zijn. Die bibliotheken verschillen natuurlijk sterk van elkaar maar in hun succes lijken ze ook op elkaar. En dat succes wordt uitgedrukt in drukte in gebruik. Moderne succesvolle bibliotheken worden platgelopen. Tien succesfactoren voor een moderne bibliotheek onder elkaar:


  1. Een geschikte locatie in het winkelgebied. Dat werkt twee kanten op: de bibliotheek profiteert van de al aanwezige mensen, de winkels profiteren omdat de bibliotheek de omgeving van een kwaliteitsimpuls voorziet. Bij alle discussie over een nieuwe locatie voor de bibliotheek in Katwijk is de locatiekeuze dus enorm belangrijk.
  2. Een prettig pand. Als je graag wilt dat mensen langdurig in je pand verblijven (en dat willen we graag) dan moet het wel een prettig pand zijn dat goed voelt. Hier valt of staat het succes van een moderne bibliotheek mee. Dat hoeft zeker geen paleis te zijn met gouden kranen. Als het maar goed voelt. Je gaat immers niet op je gemak huiswerk maken in een Mediamarkt of ontspannen lezen bij de Gamma.
  3. Heel veel open. Bij de succesvolle voorbeelden sta je bijna nooit voor een gesloten deur. De openingstijden zijn ruim, logisch en worden niet onderbroken. Bibliotheken zoals Amsterdam (met dagelijkse openingstijden van 10 tot 10) of Amersfoort (open van 9 tot 9) of Gouda (iedere dag van 10 tot 20) zijn natuurlijk het ideale voorbeeld. Daar hoef je niet per se heel groot voor te zijn. Onze bibliotheekvoorziening in Rijnsburg is doordeweeks van 9 tot 9 open en dat geldt straks ook voor ons nieuwe onderkomen in "De Terp" in Valkenburg.
  4. Meer zitplaatsen. In bovenstaande voorbeeldbibliotheken verblijven mensen gemiddeld een stuk langer dan voorheen. Er worden boeken gelezen, er wordt muziek geluisterd, er wordt door kranten en tijdschriften gebladerd, er wordt gestudeerd, er wordt huiswerk gemaakt, er wordt afgesproken, er wordt gewerkt, vergaderd en er kan worden gegeten en gedronken.
  5. Een horecagelegenheid dus. Als je ergens langdurig verblijft heb je brandstof nodig. Het is niet nodig om daar met champagne besproeide kaviaar te serveren met gouden bestek. Wel fijn als je een goede kop koffie kunt bestellen met een lekker stuk taart of een gezond broodje en een glas verse jus. In de meeste bibliotheken mét horecavoorziening wordt deze geregeld door een commerciële uitbater. Een terras buiten is zeker leuk maar geen voorwaarde.
  6. Genoeg (flexibel benutbare) ruimte. In de bovengenoemde grote bibliotheken is van alles te doen en de ruimte is daar geschikt voor of kan eenvoudig geschikt gemaakt worden. Zoals voor bijeenkomsten die veel publiek trekken, workshops, makerspaces, tentoonstellingen, etc. In Amsterdam wordt zelfs radio gemaakt. Het hoeft allemaal niet maar het kán wel omdat je met de ruimte alle kanten op kunt. En wie weet wat je over vijf jaar in zo'n ruimte wilt doen?
  7. Weinig verbodsregels en richtlijnen. In een moderne bibliotheek mag veel. Je reguleert alleen als het echt moet. Mensen voelen zich daardoor meer op hun gemak.
  8. Slimme partnerships met andere instellingen of organisaties. Afhankelijk van de situatie kunnen andere partijen een hele waardevolle aanvulling leveren. Dat levert met een mooi woord synergie op.
  9. Lokaal onderscheid is essentieel. In ons geval Katwijk, Katwijk, Katwijk. De Katwijker (uit de hele gemeente) moet zich nadrukkelijk herkennen in de bibliotheek. De buitenstaander krijgt in de bibliotheek een positief beeld van Katwijk. Geen gemiddelde formulebeleving zoals bij Blokker of Action.
  10. Goede ondersteunende techniek. Snel draadloos internet door het hele pand. Computers die werken. Zelfservice-apparatuur die eenvoudig bedienbaar is op logische plekken.


Weinig revolutionaire zaken in bovenstaande punten. Vernieuwing hoeft niet altijd over blitse apparaten te gaan of spectaculair te zijn. Bibliotheekwerk blijft vooral mensenwerk. Over mensen, doelstellingen en programma heb ik het in een volgend stukje.



Foto: Jan Klerk (genomen in Bibliotheek “De Rozet” in Arnhem)